Tak, gmina może pobierać pieniądze za udostępnienie przestrzeni na zdjęcia filmowe, ale nie jest to zwykle jej główny cel. Wysokość i charakter opłat zależą od tego, czy ekipa zajmuje pas drogowy, czy korzysta z budynku albo terenu należącego do gminy.
Gmina jako zarządca mienia publicznego
Gmina nie działa jak studio filmowe ani przedsiębiorstwo nastawione na regularny zarobek z produkcji. Zarządza drogami, działkami, budynkami i innymi składnikami majątku publicznego. Jeżeli ekipa filmowa chce wykorzystać takie miejsce, musi uzyskać zgodę właściwego zarządcy i zastosować procedurę zależną od rodzaju terenu.
W jednym przypadku opłata wynika z przepisów administracyjnych, a w innym jest elementem umowy cywilnoprawnej. Dlatego nie należy utożsamiać każdej płatności z czynszem za komercyjny wynajem. Gmina może pobrać należność za zajęcie drogi, zawrzeć umowę najmu lub dzierżawy, a czasem zgodzić się na użyczenie mienia bez wynagrodzenia.
Opłata za drogę a najem terenu gminnego
Najważniejsze rozróżnienie dotyczy pasa drogowego i pozostałego mienia. Zajęcie pasa drogowego, na przykład na ustawienie sprzętu, samochodów technicznych albo zaplecza produkcji, podlega przepisom ustawy o drogach publicznych. Stawki określa właściwy organ w uchwale, dlatego ich wysokość może różnić się między gminami i kategoriami dróg.
Inaczej wygląda korzystanie z sali w ratuszu, budynku komunalnego, placu, działki lub innego obiektu. Wtedy gmina może działać jako właściciel albo zarządca nieruchomości i podpisać umowę najmu lub dzierżawy. Stawka jest zwykle ustalana według lokalnych zasad, wartości miejsca, czasu wykorzystania, zakresu wyłączności i uciążliwości dla mieszkańców. Nie ma jednej ogólnopolskiej stawki dla ekip filmowych.
| Typ udostępnienia | Podstawa prawna | Charakter stawki |
|---|---|---|
| Zajęcie pasa drogowego | Ustawa o drogach publicznych oraz uchwała właściwego organu | Opłata administracyjna obliczana według określonych stawek i powierzchni lub czasu zajęcia |
| Najem mienia gminnego | Umowa cywilnoprawna dotycząca nieruchomości lub budynku | Stawka ustalana przez gminę, często z uwzględnieniem warunków rynkowych |
| Dzierżawa albo użyczenie terenu | Umowa cywilnoprawna i lokalne zasady gospodarowania mieniem | Czynsz może być odpłatny, a użyczenie może odbywać się bez wynagrodzenia |
Jeżeli zdjęcia wpływają na ruch drogowy, mogą być potrzebne także uzgodnienia dotyczące organizacji ruchu. Sama umowa z gminą nie zawsze wystarcza, zwłaszcza gdy produkcja obejmuje zamknięcie ulicy, zmianę oznakowania lub zajęcie większej powierzchni.
Dlaczego gmina nie zawsze pobiera wysoką opłatę?
Bezpośredni przychód może być tylko jednym z powodów zgody na zdjęcia. Gmina może uznać, że produkcja przyniesie długofalowe korzyści promocyjne albo gospodarcze. W takich działaniach pomagają czasem regionalne komisje filmowe, które pośredniczą między producentami a samorządami i właścicielami lokalizacji.
Korzyści dla gminy i mieszkańców mogą obejmować:
- Promocję regionu – miejscowość, krajobraz lub charakterystyczny obiekt mogą pojawić się w filmie, serialu albo materiale promocyjnym.
- Wydatki lokalnych ekip – produkcja może korzystać z hoteli, cateringu, transportu, usług technicznych i wynajmu lokalnego sprzętu.
- Zatrudnienie mieszkańców – przy większych projektach pojawiają się zlecenia dla statystów, ochrony, kierowców i innych usługodawców.
- Wizerunek gminy – współpraca z branżą filmową może pokazywać samorząd jako otwarty na kulturę i nowe przedsięwzięcia.
Nie oznacza to jednak, że gmina może dowolnie zrezygnować z należności. Przy zajęciu pasa drogowego trzeba stosować właściwe przepisy i lokalne stawki. Przy najmie lub dzierżawie zakres negocjacji jest większy, ale decyzja powinna mieścić się w zasadach gospodarowania mieniem publicznym i uwzględniać interes gminy.
Jak ekipa filmowa uzyskuje zgodę?
Producent powinien rozpocząć od ustalenia, kto zarządza wybraną lokalizacją. Wniosek kieruje się do właściwego wydziału urzędu, zarządu dróg albo jednostki administrującej nieruchomością. Przy dużej produkcji warto opisać także przewidywany wpływ zdjęć na ruch, mieszkańców i dostęp do obiektu.
Najczęściej procedura obejmuje następujące kroki:
- Złożenie wniosku z opisem lokalizacji, terminów, liczby osób, pojazdów i używanego sprzętu.
- Uzyskanie zgody zarządcy drogi, nieruchomości lub budynku, a w razie potrzeby także innych wymaganych uzgodnień.
- Podpisanie umowy najmu, dzierżawy albo użyczenia lub uzyskanie decyzji dotyczącej zajęcia pasa drogowego.
- Wniesienie ustalonej opłaty oraz przedstawienie ubezpieczenia OC, jeżeli wymaga tego zarządca terenu lub charakter produkcji.
Zdjęcia w obiekcie zabytkowym mogą wymagać dodatkowych uzgodnień, w tym z podmiotem odpowiedzialnym za ochronę zabytku. Przy scenach powodujących utrudnienia komunikacyjne gmina może oczekiwać szczegółowego planu zabezpieczenia terenu.
Gmina może więc zarobić zarówno na opłacie administracyjnej, jak i na komercyjnym wynajmie mienia. W praktyce rachunek obejmuje także korzyści pośrednie, takie jak promocja miejscowości i wydatki produkcji u lokalnych przedsiębiorców. Bez ustalenia rodzaju terenu, czasu zdjęć i zakresu utrudnień nie da się jednak określić jednej, uniwersalnej ceny.
